Một số vòng hợp âm thông dụng trong các bài nhạc Việt

Vòng hợp âm hay còn gọi là vòng hoà thanh là một phần rất quan trọng trong quá trình luyện tập các nhạc cụ như piano, guitar, organ v.v… Vòng hợp âm tạo ra tính liền lạc trong một bài hát, dẫn dắt người nghe vào bài hát một các có định hướng. Việc nắm bắt các vòng hợp âm giúp bạn luyện được cảm âm, khả năng dò ra được hợp âm của bài hát, giúp bạn thính và nhạy cảm hơn với tiết tấu, giai điệu của bản nhạc…

Các ký hiệu  chữ số La Mã trong bài này chỉ bậc của hợp âm trong âm giai, từ I đến VII

Những vòng hợp âm trong âm giai trưởng

Ta có âm giai trưởng cơ bản C D E F G A B tương ứng với các bậc I II III IV V VI VII
Các bậc I IV V là các hợp âm trưởng, II III VI là các hợp âm thứ,  bậc VII là hợp âm giảm (dim)

Canon

Trước tiên phải kể đến vòng hợp âm Canon huyền thoại của nhạc sĩ Johann Pachelbel viết ở tông D trưởng, đây là vòng hợp âm phổ biến nhất và cơ bản nhất để bước vào con đường âm nhạc, đặc biệt là trên guitar. Có thể kể tên nhiều bài hát kinh điển để tán gái như Chỉ Anh Hiểu Em, Suy Nghĩ Trong Anh của nhạc sĩ Khắc Việt đều viết ở vòng hoà thanh này:

I V VI III IV I II V

Nếu bạn là người tập tành sáng tác nhạc thì đây là một vòng hợp âm an toàn dành cho bạn, rất nhiều bài hát nhạc thị trường kiểu mì ăn liền, sáng tác theo lô đặt hàng cũng được viết ở bộ khung này, dĩ nhiên không nhất thiết phải ở giọng C trưởng.

VI IV I V ( Am F C G)

Đây cũng là một vòng hợp âm mà rất, rất nhiều bài hát sử dụng, chưa kể đến khả năng biến tấu của nó, có thể kể ra nhiều bài hát như Lặng Thầm Một Tình Yêu (giọng Cm), Thu Cuối (Bm), Cơn Mưa Ngang Qua (Am) v.v…

I V VI IV ( C G Am F)

Là một sự đảo ngược của vòng hợp âm trên, cũng chiếm số lượng rất đông đảo trong các bài hát nhạc trẻ, giai điệu liền lạc, lặp đi lặp lại nhiều lần, đơn giản nhưng hiệu quả. Có thể kể đến hai ví dụ điển hình là I’m Yours và Là Con Gái Thật Tuyệt, nếu bạn đã nắm được vòng hợp âm Canon và dễ dàng nhận ra nó thì việc xác định vòng hợp âm này cũng không có gì khó khăn. Viết một sáng tác đầu tay ở vòng hợp âm này là một ý tưởng không tồi.

Ngoài ra, ít thấy hơn đó là vòng hợp âm I VI IV V được sử dụng trong những bài như Cám Ơn Tình Yêu của Uyên Linh hay Nơi Ấy của Hà Okio, cũng là một lối đi quen thuộc của các bài hát Việt Nam.

Những vòng hợp âm trong âm giai thứ

Ta có âm giai thứ cơ bản A B C D E F G tương ứng với các bậc từ I đến VII
Bậc I IV V là các hợp âm thứ, bậc  III VI VII là các hợp âm trưởng, riêng bậc V có thể có hợp âm trưởng hoặc trưởng 7 để hút về âm chủ bậc I thứ, bậc II là hợp âm giảm (dim)

I IV VII III ( Am Dm G C)

Đây là vòng hợp âm trữ tình thường thấy ở các bài nhạc nhẹ Việt Nam thập niên 80, 90, phần sau để dẫn vào điệp khúc có thể thay đổi tuỳ theo ý đồ của nhạc sĩ.

Có thể dẫn ra vài bài hát có sử dụng vòng hợp âm này và trở nên nổi tiếng như Phố Xa, Tình Khúc Vàng v.v…

I V VI VII ( Am Em F G) và I V VI VII ( Am Em F C)

Một trong những bài đầu tiên mà bạn bắt gặp vòng hợp âm này là Cô Bé Mùa Đông của Phạm Toàn Thắng, hay Tình Yêu Diệu Kỳ của Nguyễn Hồng Thuận, thường được sử dụng để kết thúc ở hợp âm bậc VII  của âm giai thứ ( “G” của âm giai A thứ) để vào phần điệp khúc ở âm giai trưởng tương ứng hoặc lặp đi lặp lại suốt bài hát( thường thấy ở vòng I V VI VII)

VI VII V I ( F G Em Am)

“Này mùa đông ơi xin hãy làm tuyết rơi, để trắng lối em anh về…” là một ví dụ điển hình cho việc sử dụng vòng hợp âm này, với sắc thái trữ tình, nó có thể làm cao trào ở điệp khúc (Nơi Tình Yêu Bắt Đầu) hay gợi nên một nỗi buồn man mác ( Vệt Nắng Cuối Trời, Có Khi Nào Rời Xa), niềm tiếc nuối (Nắng Ấm Xa Dần), bắt đầu bằng một hợp âm không phải âm chủ là một thử thách đối với sức sáng tạo của tác giả một bài hát mới.

Những vòng hợp âm luôn có những quy tắc nhất định vừa đảm bảo cho sức sáng tạo của nhạc sĩ không bị bó hẹp nhưng vẫn tuân theo quy luật hoà hợp âm thanh, khiến cho người nghe có thể cảm thấy phấn chấn khi đang mất niềm tin, hay ngồi trầm ngâm giữa buổi chiều cô đơn với chiếc radio nhỏ bé, tuỳ vào những cung bậc khác nhau mà người nhạc sĩ thổi hồn vào đó. Với kiến thức còn hạn chế, tôi chỉ mong chia sẻ những gì mình hiểu được một cách dễ hiểu nhất đến các bạn.

Còn rất nhiều vòng hợp âm nâng cao khác sẽ do đôi tai của bạn dẫn dắt, trên đây chỉ là những gì cơ bản nhất để bạn nắm lấy những qui luật của giai điệu, một bài hát nổi tiếng không cần quá cầu kỳ phức tạp, đôi khi chỉ cần hai hợp âm bậc I và bậc V như Ngày Đẹp Tươi của Hoàng Hải, nhưng những giai điệu lạ của Đức Huy cũng dễ khiến bạn có thêm động lực để tìm tòi những gì sâu xa hơn trong thứ ngôn ngữ huyền diệu ấy…

Phạm Văn Thịnh

Thêm nhận xét

Your email address will not be published. Required fields are marked *